Η μεγάλη ανάπτυξη των επικοινωνιακών μορφών του διαδικτύου στις μέρες μας έχει «δημιουργήσει» ένα νέο μοντέλο ευαισθητοποίησης. Μιλάω για την «ευαισθησία του καναπέ».
Θυμάστε την εποχή (όχι πολύ καιρό πριν) που τρώγαμε στο σπίτι μας μπροστά απ’ την τηλεόραση, ενώ βλέπαμε τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα να προσπαθούν να σώσουν τα παιδιά που πεθαίνουν από πείνα και αρρώστιες στην άλλη άκρη του κόσμου, ή τότε που παρακολουθούσαμε τους δημοσιογράφους που κάλυπταν τα γεγονότα του πολέμου σε live σύνδεση από εκεί; Θυμάστε εκείνο το τσίμπημα ενοχής που νιώθαμε, επειδή εμείς ήμασταν βολεμένοι στους καναπέδες μας ενώ κάποιοι άλλοι αγωνίζονταν για το καλό των συνανθρώπων μας;
Η φωνούλα της συνείδησης τότε σε ρωτούσε: Εσύ τι κάνεις για όλα αυτά; Πώς συνεισφέρεις στον αγώνα για μια καλύτερη ζωή;
Σ’ εκείνες τις περιπτώσεις που η φωνούλα δυνάμωνε, έκανες κάτι.
Γραφόσουν στο σύλλογο της γειτονιάς σου, κατέβαινες σε καθιστική διαμαρτυρία για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Μπορεί να μην έκανες πολλά, αλλά αν η φωνούλα σε βασάνιζε έκανες κάτι.
Τώρα όμως…. Τώρα οι ενοχές έφυγαν ανεπιστρεπτί! Το διαδίκτυο φροντίζει και για αυτό. Μαθαίνεις ας πούμε ότι «στη Ν. Αφρική 1 άτομο πέφτει θύμα βιασμού κάθε 26 δευτερόλεπτα».
Κι εσύ τι κάνεις γι’ αυτό; Σε ρωτάει πάλι η φωνούλα. Αλλά τώρα είσαι έτοιμος να αμυνθείς. Τώρα μπορείς να της απαντήσεις με αυτοπεποίθηση ότι κάνεις κι εσύ κάτι χρήσιμο. «Φόργουοοοορντ!» της φωνάζεις. «Προωθώ το email για να ενημερώσω και τους φίλους μου!»
Βρίσκεις ας πούμε ένα άρθρο που λέει ότι καταδικάστηκαν σε θάνατο τρεις Ιρανοί επειδή διαδήλωναν; Το ποστάρεις στη σελίδα σου, στο facebook, στο blog σου ή όπου αλλού τέλος πάντων μπορείς. Κι αμέσως αισθάνεσαι μια ανακούφιση. Έχεις κάνει το χρέος σου! Τώρα πίνεις ανενόχλητα την μπύρα σου. Ευαισθητοποιήθηκες, αγωνίστηκες ΚΑΙ εσύ. Εξάλλου, ο καθένας ενεργεί με τα μέσα του, δεν μπορούμε όλοι να βγούμε στους δρόμους!
Τέρμα οι ενοχές, λοιπόν. Και κάπως έτσι, από το βόλεμα του καναπέ μας γίναμε όλοι δημοσιογραφίσκοι, αγωνιστές, ακτιβιστές, δάσκαλοι ακόμη και γκουρού, μέσα από το διαδίκτυο και χωρίς να κουνήσουμε ούτε το δαχτυλάκι μας. Αναλάβαμε το «δύσκολο» έργο να εκπαιδεύσουμε τους άλλους -αφού εμείς είμαστε ήδη ευαισθητοποιημένοι!- φορώντας τις παντοφλίτσες μας και κάνοντας κοκούνινγκ.
Ωστόσο οι βιασμοί συνεχίζονται. Τρίχρονα, πεντάχρονα και οχτάχρονα παιδιά εξακολουθούν να πεθαίνουν καθημερινά από τις πιο απλές αρρώστιες και την πείνα. Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα (και όχι μόνο) αγωνιούν ακόμη να μαζέψουν έσοδα για φάρμακα, για τροφή. Οι ακτιβιστές της Greenpeace βρίσκονται εκεί έξω, στα δάση που ετοιμάζονται να κοπούν, στις μολυσμένες θάλασσες, στις διαδηλώσεις για τα λύματα των εργοστασίων. Οι πραγματικοί ακτιβιστές δεν «αγορεύουν» στο internet ενώ την ίδια στιγμή είναι ντυμένοι με φίρμες που έχουν φτιαχτεί από τα χεράκια παιδιών στην Μανίλα ή από εργάτες που παίρνουν για μισθό τους ένα δολάριο το μήνα.
Όχι. Δε φτάνουν 15, 30 ακόμη και 100 post στο facebook. Δε φτάνει η προώθηση της αλληλογραφίας μας για να πούμε ότι κάναμε το χρέος μας απέναντι σ’ αυτό τον πλανήτη, απέναντι στους συνανθρώπους μας. Απλώς δε φτάνουν και δεν πρέπει να φτάνουν! Το διαδίκτυο πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως μέσο, όχι ως αυτοσκοπός. Δεν τελειώνουν όλα στο internet. Ν’ αρχίζουν ναι, αλλά όχι να τελειώνουν εδώ.
Χρειαζόμαστε μερικές αλογόμυγες νομίζω. Χρειαζόμαστε μερικές από εκείνες τις αλογόμυγες του Σωκράτη, να μας τσιμπούν, να μας «ξυπνάνε», ν’ αμφισβητούν, γιατί ένα τόσο ισχυρό μέσο μπορεί να διαδώσει την πληροφορία αλλά και την παρα-πληροφορία. Μπορεί να κοιμίσει συνειδήσεις, αν του το επιτρέψουμε. Γιατί πολύ απλά, από μόνο του ΔΕΝ ΑΡΚΕΙ!
Φεγγαρόστρατα 
Αγαπητέ το κείμενόσου είναι πoλύ καλό για forward.
Μη ζητάς περισσότερα απο μας τους συνειδητοποιημένους ιστο-πολίτες.
Εμείς έχουμε και το Νταλάρα που έδωσε 40.000 ευρώ στην ύπατη αρμοστία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες. Είναι σα να τα δώσαμε εμείς. Εμείς που πήγαμε στη συναυλία του το Σεπτέμβρη (όχι εγώ δηλαδή γιατί δεν πήγα και σιγά μη πάω σε συναυλία με το Νταλάρα)
Τι θες να κάνουμε άλλο;
Πες μας
(α! ξέχασες να αναφέρεις τις διάφορες ηλεκτρονικές υπογραφές που μαζεύονται)
Θες να πεις πως οι πορείες , διαμαρτυρίες , απεργίες, κλπ, κλπ, κλπ που γίνονται συνεχώς και παντού έχουν αλλάξει τον κόσμο προς το καλύτερο;
Τι να γίνουμε;
Γιατροί χωρίς σύνορα; Τσε Γκεβάρα; Λένιν;
Όλες αυτές οι -πρωτοφανείς πρέπει να το παραδεχτείς – διαμαρτυρίες μέσω ίντερνετ, δεν είναι κάτι σαν τις αλογόμυγες που λες;
Τα «τσιμπίματα» της τηλεόρασης και η απο καναπέ «αφύνπηση» έχει μια τεράστια διαφορά με τα αντίστοιχα «τσιμπίματα» και «αφυπνήσεις» του διαδυκτίου: Η τηλεόραση είναι κατευθυνόμενη, το διαδύκτιο όχι.
Και τέλος πάντων έχουμε δει που έβγαλαν ή που δεν έβγαλαν οι ανα τους αιώνες επαναστάσεις, εξεγέρσεις, διαμαρτυρίες και λογής λογής φωνές αντίστασης.
Κάτσε να δούμε που θα βγάλει κι αυτό που γίνεται τώρα στο διαδύκτιο. Ειναι πολύ νωρις για αποτιμησεις και συμπεράσματα. Εγώ πάντως θεωρώ θετικό και μόνο το γεγονός πως κάποιοι άνθρωποι ξεκόλλησαν λίγο απο τον καναπέ της τηλεόρασης και έκατσαν στην – λίγο πιο άβολη – καρέκλα μπροστά απο το υπολογιστή τους.
Είναι αλήθεια πως έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας.
Δώσε όμως σ΄αυτό το δρόμο ΔΥΝΑΜΙΚΗ. Μη τον υποτιμάς. Βάλε ένα χεράκι να γίνει πιο αποτελεσματικός.
Τέλος μην ξεχνάς αυτό που πάντα λέγανε – και λένε – πως η γνώση είναι δύναμη.
Αυτά τα forward, οι υπογραφές, τα «δημοσιογραφίστικα» κλπ, αν μη τι άλλο προσθέτουν γνώση. Το ίντερνετ προσφέρει ΚΑΙ γνώση.
Άσε να κυλίσει αυτη η μικρή – προς το παρόν – χιονόμπαλα να δούμε που θα πάει; Θα γίνει χιονοστιβάδα;
Καλό είναι οσο κυλάει. Άμα σταματήσει εγώ βλέπω το πρόβλημα.
Τώρα αν υπάρχουν κι αυτοί που νομίζουν πως κάνοντας ένα forward ή γράφοντας ένα σχόλιο διαμαρτυρίας, έχουν εκπληρωσει το … πολιτικό τους καθήκον….
Ε τι να κάνουμε! Πάντα υπήρχαν κι αυτοί και προ ίντερνετ
Καλησπέρα αγαπητέ Αλέξανδρε και σ’ ευχαριστώ που διάβασες το κείμενό μου.
Παρεξήγησες όμως κάποια πράγματα. Δεν έγραψα πουθενά να μη γίνονται καθόλου ούτε forward ούτε υπογραφές κλπ. Έγραψα απλώς ότι ΔΕΝ ΑΡΚΕΙ για να νιώσουμε ότι κάναμε το χρέος μας. Το έγραψα μάλιστα και με κεφαλαία, και σύμφωνα με αυτά που γράφεις στην απάντησή σου δε βλέπω να διαφωνείς σε αυτό.
Προσωπικά, είμαι μεγάλη «φαν» του διαδικτύου και σε καμία περίπτωση δεν προτείνω να σταματήσει να λειτουργεί όπως σήμερα.
Αυτό που προτείνω όμως είναι να αναπτύξουν οι χρήστες του διαδικτύου μεγαλύτερη κριτική ικανότητα. Δεν υποτίμησα “αυτόν” τον τρόπο, άσκησα κριτική στο “μόνο” αυτόν τον τρόπο.
Από την άλλη, εσύ γιατί υποτιμάς τη δυνατότητά μας να κάνουμε πράγματα; Γράφεις «Τι να γίνουμε; Γιατροί χωρίς σύνορα; Τσε Γκεβάρα; Λένιν;»
Τι το διαφορετικό έχουν οι γιατροί χωρίς σύνορα από εμάς; Δεν είναι απλοί άνθρωποι; Δεν έχουν οικογένειες; Έχω μια φίλη που μόλις τελείωσε την ιατρική έφυγε με τους γιατρούς χωρίς σύνορα. Θα μπορούσε φαντάζομαι να μείνει εδώ, ν’ ανοίξει ένα ιατρείο και να πει δεν μπορώ να κάνω τίποτε άλλο, αλλά δεν το έκανε. Μπορεί να μην είσαι γιατρός, οπότε ναι, τότε σίγουρα δεν μπορείς να γίνεις γιατρός χωρίς σύνορα. Είσαι σίγουρος όμως ότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος να βοηθήσεις με τη δική σου ιδιότητα, πέραν του να κάνεις forward ένα απλό email; Είσαι σίγουρος ότι δεν υπάρχουν κάποιοι εκεί κοντά σου που να χρειάζονται τη βοήθειά σου; Δε χρειάζεται να φτάσουμε στην άλλη άκρη του κόσμου για να βοηθήσουμε, αν δεν μπορούμε να το κάνουμε. Δε χρειάζεται να τρέχουμε με τη WWF και την Greenpeace για να σώσουμε το περιβάλλον, αν δεν μπορούμε να τρέξουμε. (Γιατί αν μπορούμε, τότε καλό είναι να τρέχουμε και εκεί, ναι. Γιατί σου φαίνεται αδιανόητο;) Μπορούμε όμως να βοηθήσουμε την προσπάθεια όλων αυτών ξεκινώντας κάνοντας ανακύκλωση μέσα στο ίδιο μας το σπίτι. Είναι πολλά αυτά που μπορούμε να κάνουμε, μην τα υποτιμάς!
Ωστόσο θέλω να σου γράψω πολύ περισσότερα εδώ και αναρωτιέμαι μήπως είναι προτιμότερο να ετοιμάσω ένα νέο κείμενο πάνω στα πολλά θέματα που θίγεις. Σ’ ευχαριστώ ωστόσο που μου έδωσες αφορμή για περισσότερη σκέψη.